Thỏ cộc (Pika) là một loài động vật có vú nhỏ thuộc bộ Lagomorpha (bộ Thỏ), họ Ochotonidae. Chúng được tìm thấy ở châu Á và Bắc Mỹ. Với các chi ngắn, cơ thể rất tròn, lớp lông đều và không có đuôi bên ngoài, chúng giống với họ hàng gần của mình là thỏ, nhưng có đôi tai ngắn và tròn. Chúng có chiều dài cơ thể khoảng 15 - 23 cm và nặng từ 120 - 350 g tùy thuộc vào loài.

Pika thích các sườn núi đá và gặm các loại thực vật thân thảo, chủ yếu là cỏ, hoa và thân non. Vào mùa thu, chúng kéo cỏ khô, cành cây mềm và các thức ăn dự trữ khác vào hang để ăn trong suốt mùa đông dài lạnh giá. Pika còn được gọi là “thỏ rừng huýt sáo” với tiếng kêu báo động cao độ khi chui vào hang.

Thỏ cộc cao nguyên (Ochotona curzoniae), còn được gọi là thỏ cộc môi đen, là một loài Pika thuộc chi Ochotona. Lông chúng có màu nâu đỏ ở phía trên cùng với màu vàng trắng ở dưới bụng. Chúng ưa sống ở độ cao từ 3.100 đến 5.000 m, chủ yếu ở Cao nguyên Tây Tạng, nơi mà loài này được đặt tên theo. Loài này được tìm thấy ở Trung Quốc, Pakistan, Ấn Độ và Nepal ở các sa mạc núi cao, thảo nguyên và đồng cỏ, cũng như các khu rừng nhiệt đới và cận nhiệt đới. Loài này được Hodgson mô tả năm 1857.

Mùa đông trên cao nguyên Tây Tạng không phù hợp với thỏ cộc. Những vùng cao nguyên cằn cỗi, đầy gió này thường có nhiệt độ xuống dưới –30°C. Ở nhiệt độ đó, cỏ mà pika thường ăn trở nên khô và giòn. Có vẻ đây là thời điểm hoàn hảo để những loài động vật có vú giống như thỏ này ngủ đông hoặc giữ ấm bằng cách nhai cỏ trong hang của chúng. Tuy nhiên, thỏ cộc cao nguyên không làm như vậy. Các nhà khoa học đến từ Đại học Aberdeen ở Scotland đã quan sát được hành vi ăn phân bò Tây Tạng của giống thỏ cộc này trong mùa đông, bất chấp thời tiết giá lạnh khắc nghiệt.

Máy ảnh tại bốn địa điểm trên cao nguyên Tây Tạng đã ghi lại tập tính mùa đông của những chú thỏ cộc. Đoạn phim đó cho thấy thỏ cộc cao nguyên thường bất chấp giá lạnh để tìm thức ăn. John Speakman và các đồng nghiệp của ông đã đo lượng năng lượng mà 156 thỏ cộc tiêu thụ mỗi ngày vào mùa hè và mùa đông. Nhóm nghiên cứu cũng cấy cảm biến nhiệt độ vào 27 cá thể. Những gì họ tìm thấy đã làm họ ngạc nhiên. Trung bình, vào mùa đông, thỏ cộc sử dụng ít hơn 29,7% năng lượng mỗi ngày. Chúng đã làm điều này một phần bằng cách hạ nhiệt độ cơ thể của chúng một vài độ trong đêm. Các khu vực có bò Tây Tạng thì có nhiều thỏ cộc hơn. Điều đó khiến các nhà nghiên cứu bối rối cho đến khi họ tìm được những mảnh phân ăn dở trước cửa hang thỏ cộc.

“Ăn phân có thể gây bệnh. Nhưng phân bò Tây Tạng có thể là một bữa ăn dồi dào, dễ tiêu hóa đối với thỏ cộc với ít lựa chọn về thức ăn trong mùa đông khắc nghiệt. Việc sử dụng lại phân của bò Tây Tạng sẽ cắt giảm đáng kể thời gian thỏ cộc cần để ở ngoài trời lạnh”, John Speakman nhận định.

Có một thuật ngữ chuyên biệt dành cho những loài động vật sử dụng phân làm thức ăn là Coprophagia. Các loài trong bộ Thỏ (kể cả thỏ cộc pika) có 2 loại phân: phân rắn và phân mềm (cecotropes). Chúng thường sử dụng lại phân mềm (cecotropes) để hấp thu lại chất dinh dưỡng, vốn là sản phẩm của manh tràng, giúp tối đa hóa lượng dưỡng chất chúng có thể hấp thu. Việc này gần giống với quá trình nhai lại của gia súc. Tuy vậy, việc sử dụng phân của loài khác là một ghi nhận hiếm ở bộ Thỏ.

Phát hiện này cho chúng ta thấy được những tập tính thú vị, độc đáo của động vật thích nghi với môi trường khắc nghiệt.

Tin: Hà Thanh Thịnh

Nguồn tin:

A.F. Pomerantz, R.H. Siddique, E.I. Cash, Y. Kishi, C. Pinna, K. Hammar, D. Gomez, M. Elias, and N.H. Patel, Journal of Experimental Biology, 224 (10), (2021). https://doi.org/10.1242/jeb.237917.

Thống Kê

1557286
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
253
351
604
1554127
8207
6537
1557286

Your IP: 23.20.20.52
2022-01-24 13:05